De Ziel van het Portret: Waarom we tekenen wat een camera niet ziet.
Ik bladerde laatst door mijn archieven uit 2013. Ik schreef toen al over de waarde van kunst en de communicatie in een schilderij. Nu, meer dan tien jaar en 2610 portretten later (in mijn digitale archief) is de kern nog steeds hetzelfde. Maar mijn blik is scherper geworden. Een portret is geen kopie van de werkelijkheid. Het is een vertaling van je innerlijk.
Ben je op zoek naar een technische aanwijzingen? Dan moet je even terug naar de Startlijn. Maar wil je begrijpen waarom een handgetekend portret ons zo diep kan raken? Dan moeten we het hebben over wat er gebeurt tussen de punt van je potlood en de vezels van het papier.
Communicatie: De Sociale Radar op papier
In 2013 schreef ik al dat kunst communicatie is. Maar hoe werkt dat bij een portret? Als je een model tekent, ben je niet alleen maar vormen aan het overnemen. Je bent de blik aan het interpreteren. Je zoekt naar de spanning in de mondhoeken, de vermoeidheid in de ogen of de trots in de houding.
Het grote verschil: de Botsing. Een camera registreert alles even belangrijk. Jij, als tekenaarof tekenares, kiest wat belangrijk is. Door bepaalde schaduwen aan te zetten en andere weg te laten, ‘praat’ je met de kijker. Je zegt: “Kijk, dit is wat ik zag in hem of haar.”
Het ‘Toeval’ voorbij: De meester van de vlek
Vroeger vroeg ik me af: ‘Is een mooi portret toeval?’ Het antwoord is: ‘Nee.’ Maar de magie zit hem wel in het durven toelaten van het onverwachte. Een beginner wil alles controleren. Elke lijn moet ‘netjes’. Een gevorderde portrettekenaar weet dat een grove veeg houtskool of een ‘foute’ lijn die blijft staan, juist de menselijkheid toont. Het is de imperfectie die het portret waarde geeft. In deze video hierna laat ik je zien dat een verkeerd begin helemaal niet het einde is maar gewoon ook een begin.
De werkelijke waarde: Tijd versus pixels
Wat is een portret waard in een wereld vol AI en filters? Alles. Juist omdát het niet perfect is. En dat is ook het grote verschil tussen een tekening en een foto:
- Een foto is een fractie van een seconde.
- Een portret is uren aan observatie, frustratie, herstel en passie. Wanneer iemand een portret ziet, zien ze niet alleen een gezicht; ze zien de 10 kilometer loop die de tekenaar of tekenares heeft afgelegd. Die oprechte aandacht is de hoogste vorm van waardering die je een mens kunt geven.
Conclusie: Teken met je hart, niet met je liniaal
Techniek is de basis, maar de ziel is het doel. Laat je niet gek maken door de zoektocht naar perfectie. Je tekening hoeft niet ‘mooi’ te zijn volgens de regeltjes; hij moet waar zijn.
Neem deze tekening, hij is niet perfect. Als het om de realistische weergave gaat, bijvoorbeeld van de huid.
Maar het versterkt de interpretatie. En ondanks dat blijft het realistische element in de tekening aanwezig.
Wil je de stap zetten van technisch tekenen naar bezield portretteren? In de cursus Net Echt gaan ontdek je naast materiaal en tekentechniek ook hoe je jouw stem laat zien in een portret als tekenaar of tekenares.