Zo vind je de perfecte basis voor jouw portrettekening
‘De ketting is…’
Dat telt zeker bij een portrettekening. Kijk, als je de foto, het voorbeeld, de basis, een te lage resolutie heeft, onder de 1000 x 1000 pixels, dan kun je een geweldig portret vergeten. Want wat je niet ziet kun je ook niet tekenen.
Om te voorkomen dat je in die valkuil trapt van ‘leuke foto’s,’ nou ja noem het maar kiekjes, met de vraag: ‘Kan ik hier en portrettekening van maken?’ ga ik je vertellen waar de beste referentiefoto voor een portret het beste aan kan voldoen.
Waarom een goede referentiefoto belangrijk is:
- De basis van jouw kunstwerk: Die ketting, nooit sterker dan de zwakste schakel. En dat is wat je wilt voorkomen. Nogmaals, als je niet kunt zien wat je tekent ga je het, vaak onbewust, zelf afmaken. Je vult het ontbrekende haast als vanzelf in. Vraag maar aan iemand die niet kan tekenen om een oog te tekenen. Uit zijn of haar hoofd. Dan krijg je het voor ingeprente beeld van twee halve maantjes op elkaar en een rondje in het midden.
- Inspiratie en richting: Een goede foto heeft iets met licht. Omdat licht en daarmee contrast de emotie en de sfeer van de tekening bepaald.
- Vermijden van fouten: Een slechte foto betekent dat je wellicht tot de omtrek goed krijgt, maar het allerbelangrijkste in een portret, de ogen, die zie je niet goed. Waardoorje een interpretatie tekent. Dat kost je de gelijkenis.
Hieronder de tekening en als tweede een deel van de referentiefoto in originele reolutie van 5343 x 8011 pixels. Zeker als je op groot fotmaat tekent, deze portrettekening werd 80 cm x 100 cm, krijg je alleen geweldig reultaat met een geweldige foto.


Hoe herken je een goede referentiefoto?
- De resolutie van een referentiefoto: zou minimaal minimaal rond de 1200 x 1200 pixels moeten zijn. maar als je bijvoorbeeld op 50 x 70 cm tekent zou ik dat opschroeven naar 5000 pixels.
- Belichting: komt het licht van de zijkant, is het fel of zacht? Grote contrasten zorgen ervoor dat gelijkenis lastiger te vinden is.
- Expressie: Zoals het verschil tussen gesloten en open mond. Tanden tekenen is een beste klus. Persoonlijk teken ik mensen niet lachend.
Tips voor het gebruik van referentiefoto’s:
- Fotobewerking voor portretten. Ik pik er 2 uit: Je hebt het overbekende Photoshop of wellicht minder bekend Gimp. Die laatste gebruik ik, is voor wat betreft mogelijkheden echt vergelijkbaar met Photoshop en het kost niks. Ik gebruik het meest: inzoomen, omzetten van kleur naar zwart wit , contrast verhogen en combineren van afbeeldingen voor composities.

Waar ik Gimp voor gebruik(afbeelding hiervoor), o.a. voor het vergroten van het contrast wat je weer helpt met het zoeken van de juiste verhoudingen.
- Vergroten en verkleinen: Als de resolutie goed genoeg is kun je inzoomen op het gezicht indien nodig. Je kunt een deel uitsnede maken waardoor je bijvoorbeeld alleen de nadruk legt op wat jij wilt laten zien. Zie het voorbeeld hieronder.
- Zwart-wit of kleur: als je van de kleurenfoto een zwart-wit maakt en je zet deze naast elkaar dan ontdek je gelijk dat het contrast in de kleuren foto anders is dan op de zwart wit. Zelf voer ik het contrast een beetje op met Gimp voor ik aan een portret begin. Dan heeft als voordelen dat je minder toonwaarden gaat tekenen waardoor het portret eerder net echt lijkt.
- Digitaliseren: Een pasfoto scan ik bijvoorbeeld in de hoogste resolutie. Zodat ik er een redelijke afbeelding van kan maken. Kijk, details komen er niet extra bij, want die zitten er niet in. Vandaar dat je er niet een groot portret van kan maken.
Conclusie:
- Samenvatting van de belangrijkste punten: resolutie minsten 4000 x 5000 pixels, voldoende contrast, dus let op de belichting. Er moet minstens echt zwart te zien zijn in de foto.
- Experimenteren: als je niet zelf foto’s maakt kun je met combineren van verschillende foto’s toch je eigen stijl ontwikkelen. Door te kiezen voor steeds een zelfde soort elementen of achtergronden. Dat zorgt voor herkenning.
- Kies je referentie zorgvuldig: je kunt geen gelijkend portret maken als je het voorbeeld niet goed ziet.

“Portretten tekenen? Ik keek er jarenlang tegenop..”
Tot ik ontdekte dat een goed portret niet begint bij je hand, maar bij hoe je kijkt. Mijn fascinatie voor beeld en compositie begon op de Fotovakschool maar pas in 2013 viel alles op z’n plek toen ik gezichten wilde vangen op papier.
Mijn doel met Portretpassie: een verslag van alles wat ik ontdekte en leerde. Zodat er naslagwerk met enkel praktijk ervaring ontstond. Geen theoretisch gezever. En nu kan jij ook zien dat portrettekenen geen frustrerende strijd hoeft te zijn, maar eerder een prachtige ontdekkingstocht naar karakter en emotie.
Paul Bakker, portrettekenaar en auteur
