Het Misverstand van Fotorealisme: Waarom jouw tekening ‘dood’ slaat.
Mensen kijken naar een hyperrealistisch portret en roepen: “Wat een talent!” Ik zal je een geheimpje vertellen: het fotorealisme is zeker geen talent. En de reden dat jouw tekening waarschijnlijk niet die ‘vibe’ krijgt, is omdat je in de grootste valkuil van fotorealisme bent getrapt.
De meeste beginners denken dat fotorealisme betekent: de foto zo precies mogelijk kopiëren. Ze tekenen elke porie, elke wimper en elk rimpeltje. Het resultaat? Een tekening die technisch klopt, maar zo dood is als een pier. Het voelt als een platte kopie, niet als een mens van vlees en bloed.
De Fotokopie-valstrik
Als je alleen maar een foto kopieert, ben je een menselijke printer. En laten we eerlijk zijn: een printer heeft geen passie. Het echte ‘mysterie’ van fotorealisme zit hem niet in de details, maar in de interpretatie van licht.
- Stop met het tekenen van ‘dingen’: Een oog is geen oog. Het is een verzameling van lichtreflecties, diepe schaduwen en zachte overgangen.
- Focus op de emotie van licht: Licht valt op een gezicht en vertelt een verhaal. Als jij alleen maar de lijntjes volgt, mis je het verhaal.
Het geheim: De ‘Squint-test’ (Knijpen voor je leven)
Wil je dat jouw werk die magische, tastbare kwaliteit krijgt? Dan is minder zien gelijk aan realistischer tekenen.
Je ziet al gauw veel teveel. Door het aanbod aan details verlies je de grote vorm uit het oog.
Knijp je ogen halfdicht (squint) tot de details verdwijnen. Wat overblijft zijn de grote massa’s licht en donker. Dát is de basis van fotorealisme. Als die grote vormen niet kloppen, redden al die getekende poriën je tekening niet meer. Het fundament moet staan als een huis voordat je de gordijnen ophangt.
** je kunt dat ook doen met een fotobewerker. Als je het contrast vergroot vallen er ook details weg.
Door wat je aanvult, automatisch en onbewust, lijkt die kleine eerder realistisch.
Fotorealisme is een mentale uitputting
Voor je begint aan fotorealisme: dit is de zwaarste etappe van de 10 kilometer loop. Fotorealisme vraagt om een focus die bijna meditatief is.
- Het is het durven stilstaan bij één vierkante centimeter huid voor een uur lang.
- Het is het begrijpen hoe houtskool en grafiet samenwerken om die diepte te creëren.
- Het is de discipline om niet te stoppen wanneer het ‘wel oké’ lijkt, maar door te gaan tot het papier begint te ademen.
In de praktijk: 2 video’s waarin je ziet hoe je potlood en houtskool gebruikt voor een fotorealistisch resultaat
“Portretten tekenen? Ik keek er jarenlang tegenop..”
Tot ik ontdekte dat een goed portret niet begint bij je hand, maar bij hoe je kijkt. Mijn fascinatie voor beeld en compositie begon op de Fotovakschool maar pas in 2013 viel alles op z’n plek toen ik gezichten wilde vangen op papier.
Mijn doel met Portretpassie: een verslag van alles wat ik ontdekte en leerde. Zodat er naslagwerk met enkel praktijk ervaring ontstond. Geen theoretisch gezever. En nu kan jij ook zien dat portrettekenen geen frustrerende strijd hoeft te zijn, maar eerder een prachtige ontdekkingstocht naar karakter en emotie.
Paul Bakker, portrettekenaar en auteur