De 3 Meest Onlogische Oefeningen die Je Direct Beter Laten Tekenen
Oefeningen portret tekenen: Stop met oefenen, begin met kijken en experimenteren.
De meeste tekenaars en tekenaressen maken dezelfde fout: ze tekenen honderd ogen, vijftig neuzen en dertig monden, en vragen zich af waarom hun portretten nog steeds niet ‘leven’. Het antwoord is hard: je bent niet aan het trainen, je bent alleen maar je slechte gewoontes aan het herhalen.
Als je blijft tekenen wat je denkt te weten, wordt elke oefening een herhaling van zetten. Wil je echt groeien? Dan moet je oefeningen doen die je hersenen kortsluiten. Oefeningen die je dwingen om de controle los te laten en eindelijk te gaan kijken naar de waarheid op je papier.
Hier zijn de 3 oefeningen die ik zelf gebruikt in de workshops portrettekenen die ik gaf. Ik raad je aan om de “kopieermachine-modus” uit te zetten..
Oefening 1: De 5-minuten ‘Rechte Lijnen’ Explosie
Veel beginners verliezen zich direct in details. Ze tekenen een wimper voordat de vorm van de oogkas er staat.
De opdracht: Zet een wekker op precies 5 minuten. Pak een referentiefoto en dwing jezelf om het hele portret op te zetten met alleen maar rechte lijnen. Geen rondingen, geen cirkels, geen details.
- Het doel: Je traint je hersenen om de grote vormen en hoeken te zien.
- De botsing: Je zult merken dat een gezicht dat is opgebouwd uit hoekige ‘scherven’ vaak meer lijkt dan een zorgvuldig uitgegumde ronde schets.
Oefening 2: Teken de schaduw, negeer het gezicht
Dit is de ultieme test voor je “sociale radar”. We zijn geprogrammeerd om gezichten te zien (ogen, neus, mond). Dat zit je in de weg bij het tekenen.
De opdracht: Kijk naar je foto, maar knijp je ogen een beetje dicht tot je alleen nog maar lichte en donkere vlekken ziet. Teken nu alleen de omtrek van de donkerste schaduwen. Doe alsof je een landkaart tekent van een onbekend eiland.
Het resultaat: Als de vormen van de schaduwen kloppen, ontstaat het gezicht vanzelf. Magie op papier.
Het doel: Je stopt met het tekenen van een “oog” en begint met het tekenen van een “donkere vorm”.
Oefening 3: De ‘Prullenbak’ Schets (Blind Contour)
Angst is de grootste vijand van een goed portret. De angst om het te verpesten.
De opdracht: Zet je potlood op papier, kijk naar je model, en kijk niet meer naar je papier. Teken de contouren van het gezicht terwijl je ogen langzaam de randen van het model volgen. Je potlood volgt je ogen.
- De regel: Je mag je potlood niet van het papier halen en je mag absoluut niet kijken naar wat je doet.
- Het doel: Het resultaat zal er waarschijnlijk belachelijk uitzien. Goed! Deze oefening is niet bedoeld voor aan de muur, maar om de verbinding tussen je oog en je hand te herstellen. Het dwingt je om de angst voor een ‘foute’ lijn los te laten.
Waarom ‘lelijk’ tekenen de sleutel is tot succes
Ik hoor het vaak: “Paul, mijn oefeningen zien er niet uit.” Mijn antwoord is altijd: “Gefeliciteerd, dan ben je aan het leren.”
Oefenen is niet bedoeld om mooie plaatjes te maken. Oefenen is bedoeld om je spiergeheugen en je waarneming te breken en opnieuw op te bouwen. Gebruik voor deze oefeningen dan ook altijd goedkoop papier (zoals een Action schetsblok), zodat je niet bang bent om vellen vol te kalken en ze daarna weg te gooien. Overigens vind ik oefenen geen fijn woord, dat betekent dat je veel van hetzelfde moet herhalen. Ik heb het liever of zie het liever, als experimenten. dan ben je aan het onderzoeken.
Conclusie: Ben je een sprinter of een duurloper?
Portrettekenen is een 10 kilometer loop. Deze experimenten zijn je krachttraining. Doe je ze één keer? Dan gebeurt er niets. Doe je ze elke dag een kwartiertje voordat je aan je ‘echte’ werk begint? Dan zul je zien dat je binnen een maand een totaal andere tekenaar of tekenares bent.
Voor je daar aan begint: lees eerst hoe je leert tekenen. Dan ontdek je het verschil tussen kijken naar vormen en kijken naar licht. Plus een handige video over ogen tekenen. Dan heb je in deze post de video over schetsen gezien zodat je een gezicht kunt opbouwen en dan zie je in de volgende het eerste detail waar je aan begint: een oog tekenen.
.
“Portretten tekenen? Ik keek er jarenlang tegenop..”
Tot ik ontdekte dat een goed portret niet begint bij je hand, maar bij hoe je kijkt. Mijn fascinatie voor beeld en compositie begon op de Fotovakschool maar pas in 2013 viel alles op z’n plek toen ik gezichten wilde vangen op papier.
Mijn doel met Portretpassie: een verslag van alles wat ik ontdekte en leerde. Zodat er naslagwerk met enkel praktijk ervaring ontstond. Geen theoretisch gezever. En nu kan jij ook zien dat portrettekenen geen frustrerende strijd hoeft te zijn, maar eerder een prachtige ontdekkingstocht naar karakter en emotie.
Paul Bakker, portrettekenaar en auteur