De Masterclass Huid: Waarom je huid niet tekent, maar bouwt.
Je verhoudingen kloppen, je schaduwen zitten op de juiste plek, en toch… ziet de huid er in je portret ‘plastic’ uit. Het is té glad, té egaal, of het mist die ongrijpbare diepte waardoor een tekening verandert in een levend mens. Welkom bij de grootste uitdaging van de gevorderde portrettist: het beheersen van gelaagdheid en textuur.
In de beginnersfase leerde ik je hoe je de ‘grijze mist’ doorbreekt. Nu gaan we een stap verder. We gaan stoppen met het ‘inkleuren’ van een gezicht en beginnen met het bouwen van een huid. Want in werkelijkheid is huid geen plat vlak, maar een complex orgaan vol diepte, poriën en imperfecties. In deze masterclass leer ik je hoe je die tastbare realiteit vangt met grafiet en houtskool.
De Gelaagdheid-strategie: Vergeet de ‘One-Shot’
Een veelgemaakte fout bij gevorderden is dat ze te snel naar het eindresultaat willen. Ze zetten een schaduw neer en hopen dat die direct goed is.
De Meesterschap-aanpak: Huid heeft diepte omdat het uit lagen bestaat. In je tekening doe je hetzelfde.
- De Basis (De ‘Huid-toon’): Gebruik je zak watten of een grote make-up kwast om een zijdezachte, egale basislaag van grafietpoeder aan te brengen. Dit is je fundament.
- De Middentonen (Het Volume): Bouw de vormen van de spieren en het vetweefsel op met zachte potloodstreken (2B). Blijf vervagen, maar doe het gericht.
- De Oppervlakte (De Textuur): Pas in de laatste fase breng je de details aan die de huid ‘echt’ maken.
Micro-textuur: De strijd tegen de ‘Plastic Look’
Waarom ziet een gezicht er in een tijdschrift vaak onnatuurlijk uit? Omdat alle imperfecties zijn weggepoetst. Als tekenaar maken we vaak dezelfde fout: we maken de huid té glad.
- De Porie-techniek: Gebruik een scherp geslepen gumpotlood om piepkleine stipjes licht uit je middentonen te ’tappen’. Doe dit onregelmatig. Huid is nooit een perfect patroon.
- De Imperfecties: Durf dat vlekje, dat kleine litteken of die rimpel te tekenen. Juist deze ‘fouten’ in het gezicht zorgen voor herkenbaarheid en karakter.
- Gereflecteerd licht: Huid vangt licht van de omgeving op. Een heel zacht randje licht aan de schaduwzijde van een kaak maakt de huid direct driedimensionaal en tastbaar.
En nu gaan we tekenen – het begint met je voorbeeldfoto
Zorg dat t’ie scherp is. Wazige foto’s geven wazig resultaat. Wazig omdat wat je niet ziet je er haast als vanzelf (onbewust) bij verzint, om het af te maken. Zo zit ons denken nu eenmaal in elkaar. Maar wat je bedenkt is niet wat je eigenlijk zou moeten zien, en het einde is dan dat het (net) niet lijkt. Aldus nodig: 1 knappe en vooral echt scherpe foto.
Wat ik er mee doe, heb je een fotobewerker voor nodig, is eerst een beetje spelen met het contrast in die foto. Ik zet het contrast hoger zodat ik goed de schaduwen kan zien, het verloop, waar ze ophouden en vooral ook, hoe en welke dragen nu echt bij aan het perspectief van een gezicht.
Check materiaal
Waarmee je tekent hangt af van de foto. Veel contrast bekent dat je zachte potloden nodig hebt, anders kom je niet tot die donkere toonwaarden. Is het voornamelijk licht, dan de wat hardere als een F of HB. Tja, en doezelaars, dat kan ook ander spul zijn zoals watten of tissue.
En dan begint het echt, de lijnen tekening. Nu is dit een deel van het gezicht dus weinig gedoe met verhoudingen. Deze lijnen tekende ik met een B potlood. Beetje zacht kun je er gewoon overheen tekenen, geen gum nodig, zie je straks niks meer van.
Het Geheim van de Make-up Kwast
Waar een doezelaar vaak te hard is en het papier ‘dichtdrukt’, is een grote, zachte make-up kwast je beste vriend voor huid.
- De Techniek: Doop de kwast in een beetje zelfgemaakt grafietpoeder (uit je koffiemolen) en ‘poeder’ het portret. Hiermee overbrug je de harde overgangen tussen schaduw en licht zonder de textuur van het papier te verliezen.
Troubleshooting voor Gevorderden: “Mijn huid ziet er vuil uit”
Lijkt de huid in je tekening eerder op roet dan op huid? Dat komt vaak door twee dingen:
- Vette vingers: De allerkleinste hoeveelheid huidvet op je papier zorgt dat grafiet vlekt en ‘vastkoekt’. Werk altijd met een schoon velletje papier onder je hand.
- Verkeerde overloop: Je hebt geprobeerd schaduw te maken in je lichte delen met een vuile doezelaar. Onthoud: werk in de lichte delen van de huid alleen met de allerhardste potloden (H of 2H) of met een brandschone kwast.
Conclusie: De ziel zit in de laagjes
Meesterschap in portrettekenen zit hem in de beheersing van het geduld. Huidtinten bouwen is een proces van kijken, leggen, verzachten en weer kijken. Het is de ultieme fase van de 10km expeditie: het punt waarop techniek verandert in magie.
Ben je klaar om je techniek naar het allerhoogste niveau te tillen? In de masterclass-modules van Net Echt Compleet gaan we dieper in op deze gelaagdheid. Ik laat je op video zien hoe ik die micro-textuur opbouw, laag voor laag, totdat het portret de kijker bijna aanraakt.
“Portretten tekenen? Ik keek er jarenlang tegenop..”
Tot ik ontdekte dat een goed portret niet begint bij je hand, maar bij hoe je kijkt. Mijn fascinatie voor beeld en compositie begon op de Fotovakschool en tijdens mijn studie Communicatie, maar pas in 2013 viel alles op z’n plek toen ik gezichten begon te vangen op papier.
Inmiddels schreef ik 3 ‘echte’ en 2 digitale boeken over het vak en hielp ik vele cursisten met de Net Echt methode. Omdat ik geloof dat je nooit bent uitgeleerd, heb ik de methode in 2025 volledig vernieuwd met de module Elementair. Mijn doel is simpel: jou laten zien dat een portret geen frustrerende strijd hoeft te zijn, maar een prachtige ontdekkingstocht naar karakter en emotie.
Paul Bakker, portrettekenaar